xem chi tiet tin - Sở Tài nguyên và Môi trường

 
Đang online: 10
Hôm nay: 862
Đã truy cập: 203419

Báo cáo tổng kết diễn biến tài nguyên nước đến đồng bằng sông Cửu Long trong mùa khô năm 2022

Ngày 20-07-2022

I. TÌNH HÌNH TÀI NGUYÊN NƯỚC MÊ CÔNG MÙA KHÔ NĂM 2022
1. Diễn biến mưa

Theo đánh giá của Ủy hội sông Mê Công quốc tế, mùa khô năm 2022 trên toàn lưu vực không có khu vực nào xảy ra hiện tượng hạn hán nghiêm trọng, nguyên nhân là do trên lưu vực đã xuất hiện các đợt mưa trái mùa khá lớn trên diện rộng trong các tháng kiệt và tổng lượng mưa trung bình trong mùa khô ghi nhận được ở mức cao hơn giá trị trung bình nhiều năm -TBNN là 22% (440 mm so với 360 mm). Bên cạnh đó, lượng mưa trên lưu vực có xu thế tăng dần theo các tháng, từ tháng 1 đến tháng 2 lượng mưa trung bình thấp nhất, đạt khoảng 30 mm, tiếp đến từ tháng 3 đến tháng 4 lượng mưa trung bình lưu vực tăng nhanh, đạt khoảng 75 mm và cuối cùng tăng lên đến 230 mm trong giai đoạn tháng 4 đến tháng 5. Mặc dù lượng mưa trung bình khá lớn, nhưng phân bố lượng mưa không đều. Cụ thể, tại tỉnh Vân Nam - Trung Quốc có tổng lượng mưa trung bình mùa khô thấp nhất, đạt khoảng 390 mm. Vùng Bắc Lào – Thái Lan và vùng Đông Bắc Thái Lan có tổng lượng mưa trung bình mùa khô xấp xỉ nhau và đạt khoảng 405 mm. Vùng Trung-Nam Lào và Tây Nguyên có lượng mưa lớn nhất đạt 500 mm, tiếp theo là vùng Đồng bằng sông Cửu Long đạt 487 mm (chi tiết tại Hình 1, Phụlục 1).

2. Diễn biến dòng chảy

Dòng chảy trên sông Lan Thương – Trung Quốc

Theo số liệu do phía Trung Quốc cung cấp, dòng chảy của sông Lan Thương biến đổi khá mạnh. Cụ thể, vào các tháng 1 và 2, dòng chảy tại hạ lưu đập Cảnh Hồng ở mức thấp và biến động không nhiều, từ đầu tháng 3 trở đi, đã xuất hiện các đợt vận hành xả nước lớn, mực nước thay đổi trong ngày nhanh và khá lớn với mức dao động cao nhất trong ngày lên tới 1,5 m, nhất là trong các đợt xả nước từ tháng 3 đến tháng 5 năm 2022. Theo tính toán, tổng lượng dòng chảy các tháng mùa khô xả xuống hạ lưu từ thủy điện Cảnh Hồng chỉ ở mức khoảng 16,0 tỷ m3, thấp hơn so với năm 2021 khoảng 1,0 tỷ m3 (Lưu lượng xả từ đập Cảnh Hồng tại Hình 2 - Phụ lục 2).

Dòng chảy dọc dòng chính sông Mê Công

Tại trạm Chiềng Sẻn (Thái Lan), là trạm thủy văn đầu nguồn vùng Hạ lưu vực sông Mê Công ở vùng Tam Giác Vàng, lưu lượng dòng chảy trung bình mùa khô năm 2022 đạt khoảng 1.500 m3/s tương ứng với tổng lượng đạt 19,7 tỷ m3
thấp hơn so với giá trị TBNN (20,5 tỷ m
3). Do chịu sự chi phối của đập Cảnh Hồng, nên biến động dòng chảy trong mùa khô năm 2022 tương đối lớn. Cụ thể, trong tháng 1 và tháng 2 dòng chảy tương đối ổn định, từ tháng 3 trở đi dòng chảy bắt đầu có những đợt biến động khá mạnh, có những thời điểm mực nước tại đây đã tăng vọt chạm tới mức cao nhất được ghi nhận trong hơn 20 năm gần đây, như các thời điểm giữa tháng 3 và cuối tháng 5 năm 2022 (Chi tiết tại Hình 3 và Hình
4, Phụ lục 2).

Tại trạm Kra-chê (Campuchia) là trạm thủy văn ở cửa ngõ vùng Châu thổ sông Mê Công, lưu lượng dòng chảy trung bình mùa khô năm 2022 đạt 4.620 m3/s được đánh giá là mùa khô nhiều nước với tổng lượng đạt 58,4 tỷ m3 cao hơn so
với giá trị TBNN (48,9 tỷ m
3). Mực nước tại đây luôn lớn hơn giá trị TBNN, thậm chí vào đầu tháng 4 năm 2022 mực nước đã vượt giá trị mực nước lớn nhất cùng thời điểm được quan trắc trong hơn 20 năm nay tới 0,8 m. Sau đó, dòng chảy có
giảm nhẹ, đến đầu tháng 5 năm 2022 lại vượt giá trị lớn nhất cùng thời điểm và duy trì ở mức cao đến hết mùa khô
(Chi tiết tại Hình 5 và Hình 6, Phụ lục 2).

Dòng chảy tới Đồng bằng sông Cửu Long

Dòng chảy mùa khô năm 2022 về Đồng bằng sông Cửu Long tăng đáng kể so với các năm gần đây. Tổng lượng dòng chảy đạt khoảng 84 tỷ m3, lớn hơn giá trị cùng kỳ TBNN và dòng chảy mùa khô năm 2021 lần lượt là 6% và 20% (Diễn
biến dòng chảy tại các trạm Tân Châu và Châu Đốc tại Hình 7 và Hình 8, Phụ
lục 2).

3. Tình hình xâm nhập mặn

Mùa khô năm 2022 đã không xảy ra các vấn đề nghiêm trọng nào liên quan đến xâm nhập mặn ở Đồng bằng sông Cửu Long. Độ sâu xâm nhập mặn lớn nhất xảy ra vào cuối tháng 2 đầu tháng 3 năm 2022, ranh mặn 1g/lít trên các nhánh
sông lớn là sông Hậu, sông Tiền và sông Vàm Cỏ Tây vào sâu hơn so với mức TBNN từ 1 km đến 3 km (
Chi tiết tại Phụ lục 2).

4. Nhận xét

Mùa khô năm 2022 được đánh giá là năm tương đối nhiều nước, do một số nguyên nhân sau:

- Mưa: Tổng lượng mưa mùa khô năm 2022 ở vùng Hạ lưu vực sông Mê Công tăng mạnh, lớn hơn tổng lượng mưa mùa khô năm 2021 khoảng 70%, và cao hơn TBNN khá nhiều, tới gần 170%. Lượng mưa từ các trận mưa trái mùa trên diện
rộng đã đóng góp rất lớn vào dòng chảy lưu vực trong mùa khô năm 2022.

- Các hồ chứa ở vùng Hạ lưu vực sông Mê Công: Mặc dù vùng Hạ lưu vực sông Mê Công trải qua một mùa lũ năm 2021 thấp, nhưng vào cuối mùa lũ có bão và áp thấp nhiệt đới trong vùng làm tăng cường lượng mưa, do đó đã cung cấp nước
cho các hồ chứa trong vùng. Thông tin từ các quốc gia ven sông cho thấy các hồ chứa trong vùng đạt khoảng 90% dung tích cần thiết trước khi bước vào mùa khô năm 2022. Cùng với lượng mưa lớn trong mùa khô năm 2022, các hồ thủy điện này
đã tăng cường xả nước để đảm bảo quy trình vận hành phát điện và an toàn hồ chứa.
- Sử dụng nước: Hiện tượng mưa nhiều dẫn đến nhu cầu nước sử dụng nước trên sông không lớn, lượng nước mưa và nước chứa trong các hồ chứa đã cơ bản đáp ứng nhu cầu nước trong vùng. Do vậy, các quốc gia thượng nguồn (Lào, Thái
Lan và Campuchia) đã không còn gia tăng các hoạt động lấy nước, tích nước mùa khô trên các dòng nhánh và cả trên dòng chính sông Mê Công như những năm hạn hán trước đây, khiến cho dòng chảy sông Mê Công không còn bị suy giảm và đã
đạt được lưu lượng tương đối lớn vào mùa khô năm 2022, đặc biệt một số thời điểm vượt giá trị lịch sử.

- Biển Hồ: Mặc dù Châu thổ sông Mê Công trải qua một mùa lũ năm 2021 khá nhỏ, tuy nhiên do lũ đến muộn nên vào đầu mùa khô, mực nước Biển Hồ vẫn được duy trì ở mức tương đối cao. Cuối tháng 11 năm 2021, Biển Hồ trữ khoảng
26 tỷ m
3, gần tương đương với giá trị TBNN cùng thời kỳ, nhiều hơn gần 2 tỷ mso với cùng kỳ của năm 2020 và nhiều hơn tới gần 13 tỷ m3 so với năm 2019. Đây cũng là nguồn bổ sung quan trọng làm tăng dòng chảy về Đồng bằng sông Cửu
Long trong mùa khô năm 2022.

- Dòng chảy từ Trung Quốc: Mùa khô năm 2022, tổng lượng nước xả từ các đập phía Trung Quốc đạt 16,1 tỷ m3, tương đương khoảng 92% so với giá trị cùng kỳ năm 2021, tuy nhiên có một số thời điểm đã tăng cường xả nước gây biến động
dòng chảy tương đối lớn ở hạ lưu.

- Tác động tới Đồng bằng sông Cửu Long

Thực tế cho thấy sự gia tăng dòng chảy mùa khô về Đồng bằng sông Cửu Long đã góp phần làm giảm xâm nhập mặn vào cuối tháng 3 và các tháng 4, 5, đồng thời đáp ứng nhu cầu sử dụng nước cho mục đích sinh hoạt và sản xuất của
người dân trong vùng.

Tuy nhiên, những năm gần đây, cùng với sự đa dạng hóa về sản xuất theo định hướng của Chính phủ thông qua Nghị Quyết số 120/NQ-CP ngày 17 tháng 11 năm 2017 của Chính phủ về phát triển bền vững Đồng bằng sông Cửu Long
thích ứng với biến đổi khí hậu, nhu cầu sử dụng nước cũng đã đa dạng hơn. Ngoài nhu cầu nước ngọt để phục vụ sản xuất và sinh hoạt, người dân còn nhu cầu nguồn nước mặn để phục vụ nuôi trồng thủy sản. Theo phản ánh từ địa phương, lượng
nước sông Mê Công về nhiều, kết hợp với mưa nội đồng đã làm giảm độ mặn của nước và đã ảnh hưởng tới hoạt động nuôi trồng thuỷ sản của một số hộ dân, ví dụ 
như ở huyện U Minh Thượng, tỉnh Kiên Giang. Bên cạnh đó, một số chuyên gia
cũng quan ngại về sự phân bố lại dòng chảy giữa mùa mưa và mùa khô có thể sẽ ảnh hưởng bất lợi đến các hệ sinh thái thủy sinh và việc xả nước nhiều vào mùa khô sẽ làm gia tăng tích nước của các hồ trong mùa lũ, dẫn đến làm giảm dòng
chảy lũ, giảm năng lực vận tải bùn cát, dinh dưỡng trong mùa lũ về Đồng bằng sông Cửu Long. Về vấn đề này, cần tiếp tục theo dõi, nghiên cứu đánh giá một cách khoa học để có thể đề xuất các giải pháp giảm thiểu các tác động bất lợi.

II. NHẬN ĐỊNH TÌNH HÌNH TÀI NGUYÊN NƯỚC SÔNG MÊ CÔNG MÙA LŨ NĂM 2022

1. Các cơ sở để nhận định

- Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, hiện tượng ENSO sẽ tiếp tục duy trì ở trạng thái La Nina đến hết năm 2022 với xác suất khoảng 55-65%; và mưa trên khu vực Tây Nguyên và Nam Bộ trong tháng 7 đến tháng 8 năm 2022 với tổng lượng mưa phổ biến thấp hơn từ 10-20% so với TBNN với xác suất khoảng 60-70%, tháng 9 tổng lượng mưa xấp xỉ TBNN với xác suất khoảng 60%, trong tháng 10 đến tháng 11 năm 2022, tổng lượng mưa tại Tây
Nguyên phổ biến ở mức cao hơn từ 30-60%, trong đó tháng 10 có nơi cao hơn 70%, tại Nam Bộ tổng lượng mưa cao hơn từ 10-20% so với TBNN với xác suất khoảng 60-70%.

- Theo Cục Khí tượng thủy văn Thái Lan, mùa mưa năm nay sẽ nhiều nước hơn TBNN, vùng Đông Bắc Thái Lan tổng lượng mưa sẽ giảm 5-10% trong tháng 7 và tháng 8, nhưng lại tăng từ 5-20% trong tháng 9 và tháng 10 năm 2022.

- Tình hình trữ nước: Theo các thông tin từ một số tổ chức quốc tế, trong đócó Trung tâm Stimson (Hoa Kỳ), tính đến cuối tháng 5 năm 2022, các hồ chứa trên lưu vực sông Mê Công vẫn đạt 30% tổng dung tích hữu tích, do đó nhiệm vụ tích nước trong đầu mùa lũ cũng sẽ không căng thẳng như những năm trước đây.
- Dự báo thủy triều: Theo thông tin dự báo của Viện Kỹ thuật biển, trong mùa lũ năm 2022, tại khu vực ven biển Nam Bộ sẽ có 02 đợt triều cường ở mức cao trong tuần thứ 2 và tuần cuối của tháng 10, có thể ảnh hưởng đến đỉnh lũ năm 2022.

2. Các nhận định

Dựa trên các kết quả dự báo về diễn biến mưa trên lưu vực sông Mê Công của các cơ quan chuyên trách trong nước và quốc tế, nhận định về tình hình sử dụng nước trên lưu vực và chế độ triều Biển Đông và Biển Tây, Văn phòng Thường trực Ủy ban sông Mê Công Việt Nam nhận định sơ bộ tình hình tài nguyên nước tới Đồng bằng sông Cửu Long trong mùa lũ năm 2022 sẽ lớn hơn TBNN và đỉnh lũ sẽ đến muộn, cụ thể như sau:

- Mực nước lũ tại trạm Tân Châu dự báo sẽ đạt đỉnh vào khoảng nửa cuối tháng 10 năm 2022 với mực nước đỉnh lũ có khả năng sẽ nằm trong khoảng giữa báo động cấp 1 và cấp 2.

- Tổng lưu lượng đến Đồng bằng sông Cửu Long qua hai trạm Tân Châu và Châu Đốc trong mùa lũ năm 2022 có thể sẽ đạt tới 33.000 m3/s và tổng lượng dòng chảy mùa lũ dự kiến sẽ đạt giá trị TBNN.

Trên đây là Báo cáo tổng kết diễn biến tài nguyên nước mùa khô năm 2022 ở vùng Hạ lưu vực sông Mê Công và một số nhận định sơ bộ về tình hình tàinguyên tới Đồng bằng sông Cửu Long trong mùa lũ năm 2022./.

(Chi tiết thêm về bản tin theo file đính kèm)

* Để xem thêm chi tiết, tải về tại đây
1. Báo-cáo-tổng-kết-mùa-khô-2022.pdf_20220720080432.pdf